Người Việt và văn hóa ứng xử của người Việt

Nói đâu xa, vụ “xả nước thải sông Thị Vải”, hay Vina Shin, Vina Line…là những ví dụ điển hình cho lệch lạc của Nam thời hiện đại.

net-dep-van-hoa-giao-tiep-ung-xu-cua-nguoi-viet_02

Văn hóa ứng xử giao tiếp là thuật ngữ dùng để chỉ thái độ, hành vi giao tiếp giữa người với người, người với thiên nhiên và cả với môi trường nhân văn xung quanh đời sống con người. Nam được hình thành, tồn tại và duy trì phát triển trong quá trình giao tiếp suốt hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước. Đó là những nét đẹp văn hóa không thể phủ nhận và lãng quên một cách dễ dàng.
Văn hóa ứng xử của người Việt Nam

Văn hóa ứng xử của người Việt Nam
Cái đẹp và đạo lý trong văn hóa ứng xử của người Việt Nam

Cái đẹp trong văn hoá ứng xử của con người Việt Nam là cái đẹp mang tính dân tộc, là bản sắc, là cái lõi, cái hồn đất, hồn nước và là tinh hoa của dân tộc Việt Nam. Nó đại diện cho nét đẹp văn hóa và con người VIệt Nam.

Cai đẹp đó không chỉ được thể hiện trong lối sống và cách ứng xử giao tiếp hằng ngày của người Việt Nam, mà nó còn được biểu hiện rất rõ trong hai loại hình nổi bật của văn hoá dân gian Việt Nam đó là ca dao và tục ngữ: “Lời nói chẳng mất tiền mua/Lựa nời mà nói cho vừa lòng nhau” hay “Ăn phải nhai, nói phải ngĩ” là những nhắc nhở về cách giao tiếp, ứng xử của người Việt Nam với chính bản thân mình và với con cháu mình.

Gốc rễ của cái đẹp trong văn hóa ứng xử của người Việt Nam chúng ta là sống đẹp, sống tốt với nhau, sống vì nhau. Bởi vậy mới nói, những lúc khó khăn, có công có việc người ta đến với nhau vì tình chứ không phải vì vật chất là vì thế.
Đạo lý của nhân dân ta trong văn hóa ứng xử, giao tiếp là:

Quan hệ trên dưới tôn kính: Con cháu phải lễ phép, tôn kính ông bà, bố mẹ. Ngược lại, bố mẹ, ông bà cũng phải tôn trọng và yêu thương con cháu.

Quan hệ cha con chí hiếu: Trong gia đình Việt Nam, người cha không chỉ là người sinh thành ra chúng ta, mà còn là người thầy đầu tiên của cúng ta, là người bạn trung thành của chúng ta. Bởi vậy, ta phải có hiếu và trung thành với cha của mình.

Quan hệ vợ chồng ân tình: Các cụ ngày xưa thường có câu “Xuất giá tòng phu” hay “Vợ chồng trăm năm là cái nghĩa ân tình”, “Vợ chồng là ngĩa phu thê/tay ấp má kề sinh tử có nhau. Quả đúng như vậy, cha mẹ, con cái rồi cũng sẽ rời bỏ chúng ta, chỉ có vợ (chồng) mới là người luôn đi bên cạnh ta đến hết cuộc đời. Vậy ân tình không dành cho vợ (chồng) thì dành cho ai đây.

Quan hệ anh em thuận hoà: “Khôn ngoan đối đáp người ngoài/Gà cùng một mẹ chứ hoài đá nhau” Là lời dạy xưa nay của ông cha ta với anh chị em trong gia đình. Anh em có thuận hòa thì gia đình mới bền vững và hạnh phúc.

Quan hệ bạn bè tình nghĩa: “Bạn bè là nghĩa tương tri/Sao cho sau trước một bề mới nên/Ai ơi nhớ lấy câu này/Bạn bè là mối duyên thừa trời cho”. Ngoài cha mẹ, vợ (chồng) thì bạn bè chính là chỗ dựa cho chúng ta, là tri kỷ của chúng ta. Lúc hoạn nạn mới biết đâu là bạn đâu là bè, bạn bè không sống với nhau bằng cái tình cái nghĩa thì sống với nhau bằng cái gì.
Văn hóa ứng xử của người Việt Nam trong xã hội hiện đại

Chúng ta cần phải thẳng thắn, thành thật và nhìn thẳng mà nói với nhau rằng, chúng ta đang bị “sốc” văn hóa, nhất là văn hóa ứng xử. Phải chăng, sự thay đổi của xã hội đã khiến suy nghĩ, thái độ, lố sống và ứng xử giao tiếp giữa người với người, người với thiên nhiên và môi trường sống bị khủng hoảng một cách trầm trọng.

Có thể nhiều người sẽ cho rằng điều này là nói quá, nhưng thực tế hiện nay đã chứng minh bây giờ người ta chỉ biết sống cho mình, làm giàu cho mình và khuếch trương danh tiếng cho mình. Sự hy sinh nhường nhịn là rất ít, sự yêu thương đùm bọc cũng rất hiếm. Nhớ cái thời nhường cơm sẻ áo, gửi chìa khóa cho nhau, giao nhà cửa cho nhau, hy sinh quyền lợi cho nhau, và hy sinh cả sinh mạng sống của mình cho người khác,… mà “thèm” nhưng giờ có vẻ nó chỉ như truyện cổ tích, thần thoại.

Người ta tha hóa từ những cái đơn giản nhất…Lấy một ví dụ đơn giản là việc đội mũ bảo hiểm cho trẻ. Chắc hẳn trong chúng ta ai cũng đã và đang nhìn thấy những hình ảnh ông bố bà mẹ đưa con đi học và trên đầu họ thì có mũ nhưng con họ thì không, cho dù đã có luật quy định phải đội mũ bảo hiểm cho trẻ từ 6 tuổi trở nên. Tuy chỉ là một sơ xuất nhỏ nhưng hậu quả lại rất lớn.

Xã hội càng phát triển, chúng ta càng dễ đánh mất đi bản ngã của chính mình. Chúng ta mải chạy theo vật chất, những thứ “đao to búa lớn”, mà dần lãng quên những điều tưởng chừng nhỏ nhặt, vụn vặt mà lại là gốc rễ của văn hóa ứng xử.

Thanh niên ngày nay có nhiều kiến thức hiện đại hơn thế hệ trước, nhưng về văn ứng xử lại không được chuẩn bị kỹ. Lỗi đó không phải của họ, mà thuộc về xã hội, thuộc về cách giáo dục và hành động của những người đi trước. Lớn không làm gương thì trẻ làm sao mà tốt lên được. Tất nhiên, không thể đổ lỗi hoàn toàn cho xã hội, nhà trường và gia đình bởi một phần cá tính của con người là do “trời ban”. Thế nhưng, xã hội, gia đình và nhà trường lại là cái nôi giúp con trẻ phát triển cá tính của mình, vì vậy mới nói xã hội, gia đình mà lệch lạc thì lấy đâu ra người ưu tú.

Thực tế đã chứng minh, quan niệm sống nào thắng thế thì cách ứng xử phù hợp với quan niệm ấy trở thành chủ đạo. Nếu quan niệm thắng thế là ganh đua, sẵn sàng đạp lên người khác để tiến thân, thì xã hội sẽ có cách hành xử tương ứng. Nói đâu xa, vụ “xả nước thải sông Thị Vải”, hay Vina Shin, Vina Line…là những ví dụ điển hình cho văn hóa ứng xử lệch lạc của người Việt Nam thời hiện đại.

Như đã nói vở trên, đạo lý văn hóa ứng xử của người Việt Nam ta thể hiện trong những mối quan hệ giữa bố mẹ với con cái, vợ chồng, anh em, bạn bè, hàng xóm láng giềng với nhau. Nhưng thực tế hiện nay thì sao? Với những gì đang diễn ra hằng ngày, hằng giờ trong cuộc sống quanh ta và trước mắt chúng ta thì không thể phủ nhận rằng những đạo lý ứng xử này đang dần bị mai một, bị lãng quên, thậm chí là đánh mất hoặc cố tình gạt bỏ.

Nhiều người cho rằng như thế là nói hơi quá, nhưng hơi quá mà tỷ lệ ly hôn, nạo phá thai, bạo lực gia đình, bạo lực học đường, làm dụng tình dục,..ở Việt Nam lại được xép vào top thế giới sao? Đó là còn chưa kể đến những vụ bố (mẹ) con, anh em, vợ chồng bỏ rơi, giết chóc, đánh đập,…nhau không khác gì người dưng nước lã, thậm chí người dưng nước lã còn không làm thế với nhau. Vậy xin hỏi với thực tế này thì văn hóa ứng xử của người Việt Nam được đặt ở vị trí nào?

Sự xuống cấp của văn hóa ứng xử của người Việt Nam còn được thể hiện ở cách giao tiếp với người nước ngoài. Các bạn biết không, Việt Nam chúng ta là một địa điểm du lịch, văn hóa, ẩm thực không thua kém bất kỳ một đất nước nào trên thế giới. Vậy thì tại sao, chúng ta lại bị xếp vào top những nước mà đã đi một lần thì không muốn quay lại lần thứ hai. Xin trả lời, đó là do văn hóa ứng xử, giao tiếp của chúng ta với người nước ngoài. Thực trạng chèo kéo, chặt chém, lừa đảo khách du lịch là không thể phủ nhận. Tất nhiên, tỷ lệ những trường hợp đối xử có văn hóa với người nước ngoài là vẫn có, nhưng lại chỉ là thiểu số.

Trên đây, chỉ là một số chia sẻ điển hình về sự xuống cấp trong văn hóa ứng xử của người Việt Nam hiện nay. Và tất nhiên, không phải là không có người tốt. Thậm chí có rất nhiều nữa là đằng khác. Họ tự nguyện và âm thầm. Như chương trình “Cơm có thịt” của anh Trần Đăng Tuấn, chương trình “Sách cho nông thôn” của anh Nguyễn Quang Thạch, chương trình “Vì ta cần nhau” của chị Thanh Chung, và rất nhiều, nhiều nữa, từ hành động rút ví khi gặp các hoàn cảnh thương tâm, đến nồi cháo lặng lẽ khiêm tốn ở những góc sân bệnh viện, đến những chương trình dài hơi cho cộng đồng. Nhưng, những hành động, nghĩa cử văn hóa cao đẹp này chỉ là hành động tự phát của một cá nhân hoặc tập thể nhỏ. Giá như, cả cộng đồng chung tay thì văn hóa ứng xử của Người Việt Nam ta đã không xuống cấp như hiện nay.

Văn hóa ứng xử của người Việt Nam ta được xây dựng, phát triển và bảo tồn trong quá trình giao tiếp suốt 4000 năm lịch sử, đó là những nét văn hóa đẹp và đáng tự hào. Nếu chúng ta biết giữ gìn và phát huy thì nó còn tồn tại được gấp n lần 4000 năm ấy, nhưng ngược lại, nếu không giữ gìn và phát huy tốt thì nó có thể biến mất trong một sớm một chiều. Mỗi chúng ta hãy góp phần giữ gìn và phát huy nó bằng chính những hành động tưởng chừng là nhỏ nhất của mình.

Cùng Danh Mục:

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *